Elektryka w łazience: strefy, gniazda i zabezpieczenia

Dlaczego łazienka ma osobne zasady

Mokra skóra przewodzi prąd znacznie lepiej niż sucha, a w łazience człowiek stoi boso na mokrej podłodze, często dotykając jednocześnie baterii, wanny i urządzenia elektrycznego. Prąd, który w salonie skończyłby się nieprzyjemnym kopnięciem, w wannie może być śmiertelny. Dlatego norma PN-HD 60364-7-701 dzieli łazienkę na strefy i dla każdej określa, co wolno w niej zamontować.

Strefy w łazience

Strefy wyznacza się od wanny, brodzika albo wylotu wody prysznica. Sięgają do wysokości 225 cm nad podłogą, a jeśli deszczownica wisi wyżej, to do jej wysokości.

IPX4 oznacza odporność na bryzgi wody z każdego kierunku, a IPX7 na krótkie zanurzenie. Jeśli łazienkę myje się strumieniem wody, w strefach 1 i 2 potrzebny jest stopień IPX5. Ściana albo stała przegroda ogranicza strefę: za szklaną ścianką prysznica strefa się kończy.

Gniazda i łączniki

Gniazdo przy lustrze montuje się zwykle na wysokości 120 cm, obok umywalki, ale zawsze poza strefą 2. W małej łazience, w której wanna stoi tuż przy umywalce, oznacza to czasem gniazdo po drugiej stronie lustra albo na sąsiedniej ścianie. Gniazdo w łazience powinno mieć klapkę, która osłania styki, gdy nic do niego nie jest podłączone.

Łącznik światła montuje się na wysokości 110 cm, przy drzwiach wewnątrz łazienki albo na korytarzu obok wejścia. Oba miejsca są dobre, o ile łącznik stoi poza strefami.

• Pralka i suszarka w łazience potrzebują własnych gniazd, poza strefami, najlepiej każde na osobnym obwodzie. Przedłużacz do pralki w łazience to jeden z najgorszych pomysłów w całym domu.
• Grzejnik drabinkowy z grzałką elektryczną podłącza się do gniazda poza strefami albo na stałe, przez puszkę przyłączeniową. W instalacji Smart Ready gniazdo pod grzejnik dostaje osobny przewód do rozdzielnicy, żeby grzejnik mógł grzać tylko rano i wieczorem.
• Wanna z hydromasażem i kabina z elektroniką mają własne obwody, a przyłącze wykonuje się według instrukcji producenta, zwykle przez otwór rewizyjny w zabudowie.

Oświetlenie i wentylacja

Oprawy nad wanną i prysznicem muszą mieć stopień ochrony co najmniej IPX4 i być przeznaczone do montażu w strefie 1. Światło nad lustrem wyprowadza się na wysokości około 190 cm. Podświetlenie lustra i taśmy LED we wnękach zasila się bardzo niskim napięciem, a zasilacz montuje poza strefami, w miejscu, do którego da się później sięgnąć.

Wentylator łazienkowy najlepiej podłączyć tak, żeby włączał się razem ze światłem i pracował jeszcze kilka minut po jego zgaszeniu, albo sterować nim czujnikiem wilgotności. Wentylator w strefie 1 musi być do niej przeznaczony. Wilgoć, która zostaje w łazience po kąpieli, niszczy fugi i sprzyja pleśni szybciej, niż się wydaje.

Elektryczne ogrzewanie podłogowe pod płytkami jest dozwolone także w strefach przy wannie i prysznicu, jeśli ma metalową siatkę albo ekran połączony z przewodem ochronnym i jest chronione wyłącznikiem różnicowoprądowym.

Zabezpieczenia i połączenia wyrównawcze

Każdy obwód, który zasila cokolwiek w łazience, musi być chroniony wyłącznikiem różnicowoprądowym o prądzie zadziałania 30 mA. Dotyczy to gniazd, oświetlenia, wentylatora, grzejnika i pralki. Wyłącznik różnicowoprądowy wyłącza obwód, kiedy część prądu ucieka poza przewody, na przykład przez ciało człowieka, zanim porażenie stanie się groźne.

Drugim zabezpieczeniem są połączenia wyrównawcze miejscowe. Metalowe części, które mogą znaleźć się pod różnym potencjałem, takie jak metalowe rury, stalowa wanna czy brodzik, łączy się przewodem z przewodem ochronnym. Dzięki temu między dwiema metalowymi rzeczami, których dotykasz jednocześnie, nie pojawi się niebezpieczne napięcie. Przy rurach z tworzywa takich części jest mniej, ale o zakresie połączeń decyduje elektryk na miejscu.

Remont łazienki: kolejność i płytki

W starych łazienkach często brakuje wszystkiego naraz: gniazdo wisi tuż przy wannie, pralka stoi na przedłużaczu, nie ma wyłącznika różnicowoprądowego ani połączeń wyrównawczych. Remont to moment, żeby to naprawić, najlepiej razem z wymianą instalacji w całym domu.

• Najpierw ostateczny układ: gdzie stanie wanna, prysznic, umywalka, pralka i grzejnik. Dopiero od niego wyznacza się strefy i położenie punktów.
• Przewody i puszki przed hydroizolacją i płytkami. Puszki osadza się tak głęboko, żeby po ułożeniu kleju i płytek ich krawędź zrównała się z licem płytek.
• Punkty warto ustawić razem z glazurnikiem do układu płytek, na środku płytki albo na równej fudze. Gniazdo przecięte krzywo spoiną widać latami.
• Osprzęt i oprawy montuje się po fugowaniu, a na koniec pomiar, który potwierdzi, że wyłącznik różnicowoprądowy działa.

O tym, ile gniazd i na jakich wysokościach zaplanować w pozostałych pomieszczeniach, piszemy w artykule o rozmieszczeniu gniazd.