W skrócie
Gdzie może trafić nadwyżka i ile jest warta
W net-billingu energia oddana do sieci trafia na depozyt po cenie rynkowej z danego kwadransa, powiększonej o 1,23. W słoneczne południe ta cena jest niska, czasem zerowa. W domu z przykładu kilowatogodzina oddana w 2025 roku była warta średnio 0,32 zł, a kupiona z sieci w taryfie G11 kosztuje 0,97 zł razem z dystrybucją. Depozyt pokrywa tylko energię, nie dystrybucję, więc różnica jest jeszcze większa, niż wynika z samych cen.
Kilowatogodzina nadwyżki jest warta tyle, ile kosztuje to, co zastępuje. Bateria oddaje wieczorem około 90% tego, co przyjęła w dzień, więc zastępuje prąd z sieci prawie po pełnej cenie. Może też oddać nadmiar do sieci wieczorem, kiedy cena rynkowa jest kilka razy wyższa niż w południe. Grzałka w bojlerze elektrycznym zastępuje prąd po pełnej cenie. Grzałka w zasobniku grzanym gazem zastępuje gaz, a w zasobniku grzanym pompą ciepła zastępuje prąd, który pompa wzięłaby do zrobienia tego samego ciepła: około trzy razy mniej.
Pompa ciepła zmienia rachunek
Pompa ciepła robi z 1 kWh prądu od 2 do 4 kWh ciepła. Ten mnożnik to COP i zależy od pogody: woda do 50 °C latem wychodzi z COP około 3,3, zimą około 2,1, a ogrzewanie podłogowe przez cały sezon około 3,8. Kalkulator liczy COP osobno dla każdej godziny roku.
Stąd wniosek, który zaskakuje wielu inwestorów: w domu z pompą ciepła grzałka na nadwyżce podnosi autokonsumpcję z 24% do 51%, a rachunek zwiększa o około 290 zł rocznie. Kilowatogodzina oddana do sieci była warta średnio 0,32 zł, a grzałka robi z niej ciepło, które pompa zrobiłaby z około jednej trzeciej kilowatogodziny, często z tej samej nadwyżki. Do tego woda trzymana w 70 °C szybciej stygnie. Lepiej, żeby wodę w południe grzała sama pompa: harmonogram w sterowniku nic nie kosztuje, a SG Ready wymaga jednego przewodu. W domu z przykładu najlepszy okazał się wariant „SG Ready: pompa dogrzewa wodę z nadwyżki”, około 110 zł rocznie.
Dlaczego autokonsumpcja wprowadza w błąd
Autokonsumpcja mówi, jaka część produkcji została w domu, ale nie mówi, ile ta energia była warta. Grzałka, która przerabia nadwyżkę na ciepło do zasobnika grzanego pompą, podnosi ją bardzo mocno, a rachunku nie obniża. Dlatego kalkulator pokazuje najpierw energię z sieci i rachunek, a autokonsumpcję dopiero w tabeli.
Ile pojemności: wieczór i noc zamiast mocy paneli
Popularna reguła „1 kWh pojemności na 1 kWp paneli” nie ma podstaw. Bateria, która pracuje tylko dla domu, ładuje się nadwyżką w dzień i oddaje ją wieczorem i w nocy, więc jej sensowna pojemność wynika ze zużycia po zachodzie słońca. Moc paneli decyduje tylko o tym, w ile dni w roku bateria się zapełni.
Każda kolejna kilowatogodzina pracuje rzadziej. W domu z przykładu bateria tylko dla domu: 5 kWh obniża rachunek o około 620 zł rocznie, a 10 kWh o około 850 zł. Gdy bateria może oddawać nadmiar do sieci wieczorem, pracuje dłużej i zalecany przedział rośnie: od 13 do 15 kWh. Przedział kończy się tam, gdzie kolejna kWh obniża rachunek o mniej niż 60 zł rocznie.
Oddawanie do sieci wieczorem: depozyt zamiast autokonsumpcji
Cena rynkowa w ciągu doby nie jest stała. W 2025 roku latem kilowatogodzina oddana w południe była warta średnio 0,22 zł, a między 18 a 21 już 0,86 zł, licząc z mnożnikiem 1,23. Ceny RCE ustala rynek dnia następnego, więc system zarządzania energią zna je dzień wcześniej i może zaplanować, kiedy bateria odda nadmiar.
Bateria, która ładuje się w południe i oddaje wieczorem do sieci to, czego dom nie zużyje do rana, buduje depozyt szybciej niż sama autokonsumpcja. W domu z przykładu bateria 14 kWh z takim oddawaniem obniża rachunek o około 1 830 zł rocznie, a bez niego o około 910 zł. Do sieci oddaje wtedy około 1 390 kWh rocznie.
Depozyt ma jednak granice. Pokrywa tylko zakup energii, nie dystrybucję. Jest ważny 12 miesięcy, a z tego, czego nie wykorzystasz, wraca najwyżej 30% wartości energii oddanej w danym miesiącu (ustawa o odnawialnych źródłach energii, art. 4 ust. 11a i art. 4c). Przy 15 kWp na ten sam dom, który zużywa około 5 950 kWh rocznie, około 490 zł depozytu przepada już bez baterii. Bateria 30 kWh z oddawaniem wieczorem obniża tam rachunek o około 1 310 zł rocznie, ale przepada wtedy około 3 080 zł. Duży magazyn do oddawania prądu ma sens przy dużym zużyciu na miejscu, na przykład z autem elektrycznym.
Oddawać do sieci wolno tylko energię z paneli: prosument wytwarza energię wyłącznie z odnawialnych źródeł. Magazyn, który w taryfie G12 ładuje się w nocy z sieci, nie powinien jej potem sprzedawać, i kalkulator tego nie liczy. Wynik opiera się na cenach z 2025 roku: im więcej magazynów w sieci, tym mniejsza może być różnica między południem a wieczorem.
Zima: magazyn nie zrobi z paneli ogrzewania
W Szczecinie 1 kWp na dachu skierowanym na południe daje w czerwcu około 129 kWh, a w grudniu około 27 kWh, czyli 5 razy mniej. Przy panelach na wschód i zachód różnica sięga 13 razy. Na grudzień, styczeń i luty przypada 47% rocznego ogrzewania i tylko 10% rocznej produkcji.
W taryfie G11 bateria zimą prawie stoi, bo nie ma z czego się ładować. W G12 i G12w ładuje się w nocy taniej i oddaje prąd w drogiej strefie: w Enea w 2026 to 0,59 zł wobec 1,11 zł za kWh. Kalkulator liczy to w wariantach z G12.
Zasobnik ciepłej wody jako magazyn
Zasobnik 300 l podgrzany o 20 stopni ponad zwykłą temperaturę przyjmuje około 7 kWh ciepła, tyle co średnia bateria. Działa jednak tylko wtedy, gdy domownicy tę wodę zużyją, a gorętsza woda szybciej stygnie. Kalkulator liczy pobór wody i straty zasobnika godzina po godzinie.
Grzałka z nadwyżki ma sens przy bojlerze elektrycznym: w domu z przykładu z bojlerem daje około 840 zł rocznie, a bateria 10 kWh około 1 250 zł. Ma też sens przy okresowym przegrzaniu wody: przepisy wymagają, żeby instalacja pozwalała na dezynfekcję wodą o temperaturze od 70 do 80 °C, a latem może to robić nadwyżka. Powyżej 60 °C w instalacji potrzebny jest zawór mieszający.
Co przygotować przy budowie
Magazyn da się dołożyć po latach, jeśli dziś zostawi się miejsce na ścianie, przewody, skrętkę i rezerwę w rozdzielnicy. Tak samo przewód sygnałowy do pompy ciepła i licznik energii. W stanie surowym to kilka godzin pracy, po tynkach kucie. Listę dla swojego domu pokazuje kalkulator, a całość opisujemy w poradniku Smart Ready: jak przygotować instalację.
Rozliczenie i dotacje, stan na 18 października 2026
Instalacja przyłączona po 30 czerwca 2024 roku jest rozliczana po cenie rynkowej z każdego kwadransa, a cena ujemna liczy się jak zero. Wyjątek: jeśli sprzedawca poprosi o zgodę na wyłączanie paneli przy ujemnych cenach, a prosument odmówi, sprzedawca może liczyć ceny ujemne. Wartość depozytu rośnie o 1,23, a niewykorzystana część wraca po roku, najwyżej 30% wartości energii oddanej w miesiącu (ustawa o odnawialnych źródłach energii, art. 4b i 4c).
Program Przydomowe Magazyny Energii dopłaca do 30% kosztów magazynu, najwyżej 800 zł za kWh i 16 000 zł w net-billingu, oraz do 1000 zł do zasobnika ciepłej wody albo bufora od 100 litrów, grzanego pompą ciepła albo prądem. Magazyn musi mieć co najmniej 10 kWh i co najmniej dwa razy więcej kWh niż paneli kWp, pracę wyspową i system zarządzania energią. Przy 8 kWp to 16 kWh: w domu z przykładu taka bateria daje około 1 970 zł rocznie. Przy oddawaniu nadmiaru do sieci wieczorem to blisko zalecanego przedziału, więc wymóg programu nie wymusza za dużego magazynu.
Magazyn w budynku do 30 kWh nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia na budowę (Prawo budowlane po nowelizacji z 4 grudnia 2025). Szczegółowe wymagania przeciwpożarowe są w projekcie nowych warunków technicznych.
Jak liczymy
Rok ma 8760 godzin i kalkulator liczy każdą: produkcję paneli, zużycie domu, ciepłą wodę, baterię i rozliczenie z depozytem prosumenckim.
Produkcja i temperatura pochodzą z bazy PVGIS Komisji Europejskiej dla Szczecina, z roku 2016. Ten rok jest najbliższy średniej z lat 2005 do 2023 naraz w produkcji i w mrozach. Zużycie bytowe ma kształt standardowych profili Enea Operator na 2026. Wartość energii oddanej to ceny rynkowe RCE z 2025 roku z raportów PSE, z kwadransami ujemnymi liczonymi jak zero. Ceny zakupu to taryfy Enea na 2026.
COP pompy ciepła liczymy co godzinę z temperatury powietrza i temperatury zasilania, jako 45% sprawności teoretycznej, a gdy wpiszesz SCOP swojej pompy, tyle, żeby model dał ten SCOP, z dodatkową stratą na odszranianie przy temperaturach koło zera. Ogrzewanie dzielimy na godziny według różnicy temperatur w dni ze średnią poniżej 15 °C.
Nadwyżka trafia do baterii, do pompy przez SG Ready albo do grzałki w tej kolejności, która daje najniższy rachunek: kalkulator sprawdza wszystkie. W G12 bateria ładuje się w nocy z sieci tyle, ile zabraknie w drogiej strefie, i nie rozładowuje się w tańszej.
Gdy bateria może oddawać do sieci, kalkulator na początku każdego wieczoru planuje oddanie tego, czego dom nie zużyje do rana, w godzinach z najwyższą ceną, z zapasem 15% na noc. Oddaje tylko energię z paneli i tylko wtedy, gdy wieczorna cena po stratach baterii przebija południową. Moc oddawania ogranicza falownik, przyjęty jak moc paneli. Depozyt liczymy rocznie: pokrywa koszt energii, z reszty wraca najwyżej 30%, a nadwyżka ponad to przepada.
Uproszczenia: profil standardowy jest gładszy niż jeden dom, więc bateria wychodzi trochę lepiej niż w życiu. Prognoza przy G12 jest doskonała. Zasobnik liczymy jako jedną wymieszaną objętość, bez degradacji baterii w pierwszym roku.
Uwaga