Smart Home w domu, w którym już mieszkasz: co da się dołożyć bez kucia

Co da się dołożyć bez kucia

Automatyka w gotowym domu opiera się na urządzeniach, które montuje się w istniejących puszkach, na grzejnikach, na ścianie albo po prostu wtyka do gniazda. Większość codziennych scenariuszy da się w ten sposób zrealizować:

Wszystko to łączy się w jednej aplikacji. Home Assistant obsługuje urządzenia setek producentów, w tym Zigbee, Matter, Philips Hue i Shelly, więc nie trzeba osobnej aplikacji do każdej marki. Szerzej opisujemy to w artykule o wyborze systemu sterowania.

Puszki: przewód neutralny i miejsce na moduł

Największą przeszkodą są puszki za łącznikami. W tradycyjnej instalacji do łącznika dochodzi zwykle tylko przewód fazowy i przewód do oprawy, bez przewodu neutralnego. Moduł, który ma tam pracować, potrzebuje zasilania, więc są trzy wyjścia:

• Moduł do pracy bez przewodu neutralnego. Zasila się małym prądem płynącym przez oprawę. Przy źródłach LED o małej mocy światło może wtedy lekko migotać albo żarzyć się po wyłączeniu, co usuwa dodatkowy element, tak zwany bypass, montowany przy oprawie.
• Moduł przy oprawie zamiast przy łączniku. W puszce sufitowej albo w oprawie przewód neutralny zwykle jest, a łącznik na ścianie zostaje i steruje modułem.
• Inteligentne żarówki. Najprostsze, ale łącznik na ścianie musi zostać włączony, bo inaczej żarówka traci zasilanie. Sprawdzają się w lampach stojących, gorzej w oświetleniu sufitowym, które domownicy gaszą łącznikiem z przyzwyczajenia.

Drugi problem to głębokość. Stare puszki są płytkie i moduł za łącznikiem po prostu się w nich nie mieści. Wymiana pojedynczej puszki na głęboką to drobne kucie w jednym miejscu, ale przy kilkunastu łącznikach to już prawie remont. Dlatego w nowych instalacjach głębokie puszki montuje się od razu, jak w standardzie Smart Ready.

Łączność: Wi-Fi, Zigbee i Matter

Urządzenia bezprzewodowe rozmawiają z systemem na kilka sposobów, a wybór ma znaczenie przy kilkudziesięciu urządzeniach:

• Wi-Fi. Proste, bo nie wymaga dodatkowej bramki, ale kilkadziesiąt urządzeń obciąża domowy router, a urządzenia na baterie szybko je wyczerpują.
• Zigbee. Urządzenia tworzą sieć, w której te zasilane z sieci przekazują sygnał dalej, więc zasięg rośnie z każdym modułem. Zużywa mało energii, dlatego czujniki na baterie pracują w nim długo. Potrzebuje koordynatora podłączonego do systemu.
• Matter i Thread. Nowszy standard, który ma sprawić, że urządzenia różnych producentów działają ze sobą bez osobnych bramek. Liczba zgodnych urządzeń szybko rośnie.

Niezależnie od łączności warto wybierać urządzenia, które działają lokalnie, bez chmury producenta. Światło, które włącza się dopiero po odpowiedzi serwera za granicą, przestaje działać razem z internetem albo z producentem.

Gdzie są granice

Bez nowych przewodów nie zrobisz kilku rzeczy, które w nowym domu są oczywiste:

• Sterowania z rozdzielnicy, w którym każdy punkt ma własny przewód, a cała elektronika stoi w jednym miejscu.
• Ściemniania przez magistralę, takiego jak DALI, które wymaga dodatkowych żył do każdej oprawy.
• Kamer i punktów dostępowych Wi-Fi zasilanych skrętką tam, gdzie skrętki nie ma.
• Czujników temperatury i przycisków w miejscach, do których nie dochodzi żaden przewód, chyba że w wersji na baterie.

Do tego dochodzi codzienność urządzeń bezprzewodowych: baterie do wymiany, zasięg, który trzeba czasem poprawić, i większa liczba urządzeń, które same w sobie mogą się zepsuć. To nie są wady dyskwalifikujące, ale warto o nich wiedzieć, zanim przy kilkudziesięciu modułach zabraknie cierpliwości.

Teraz czy przy remoncie

• Jeśli remont nie jest planowany, automatyka bez kucia to dobry wybór. Zacznij od tego, co daje najwięcej: rolet, ogrzewania pokój po pokoju i czujników zalania.
• Jeśli w ciągu kilku lat planujesz generalny remont, nie inwestuj w kilkadziesiąt modułów w puszkach. Kup kilka urządzeń, które przeniesiesz do nowej instalacji, a przy remoncie przygotuj ją pod automatykę. Jak to zaplanować, opisujemy w artykule o wymianie instalacji przy remoncie.
• Jeśli instalacja jest stara, aluminiowa albo bez przewodu ochronnego, zacznij od jej oceny. Moduły automatyki nie naprawią instalacji, a w złym stanie puszek mogą jej zaszkodzić.

Scenariusze, które da się zrealizować w obu przypadkach, od wyjścia z domu po wyciek wody, pokazujemy na stronie Smart Home.